Örümcek korkusu çok yaygındır; ama bu korku genellikle gerçek riskle orantılı değildir. Evde karşılaştığımız türlerin çoğunun ısırığı insan derisini zor deler, zehri ise ciddi bir tehlike taşımaz. Yine de bazı türleri tanımak ve bazı durumlarda dikkatli olmak gerekir. Aşağıda, evde ve evin çevresinde en sık görülen grupları ağ biçimlerine göre ayırdık.
Ağ şekline göre tanıma
Örümceği hiç görmeseniz bile ağın şekli size ipucu verir.
Dağınık, tozlu köşe ağları. Tavan köşeleri, pencere kenarları ve mobilya arkasında görülen düzensiz, yoğun ağlar çoğunlukla ev örümceklerine aittir. Genellikle küçük, kahverengi, hareketsiz örümcekler bu ağlarda yaşar. Zararsızdırlar; ağı süpürmek yeterlidir.
Uzun ince bacaklı örümceklerin ağları. Bodrum kat, kiler ve tavan köşelerinde asılı duran, çok uzun ince bacaklı örümcekler “uzun bacaklı örümcek” olarak bilinir. Ağları dağınıktır ve bu örümcekler rahatsız edilince ağı titreterek kendini savunur. İnsan için tehdit oluşturmazlar.
Tek dairesel ağlar. Bahçede, balkonda, dış duvar köşelerinde ve ağaç dallarında görülen düzgün, tekerlek biçimli ağlar çember ağı örümceklerine aittir. Bunlar da genellikle zararsızdır ve sinek, sivrisinek gibi uçan böcekleri yakalar.
Ağ kurmayan, avlayan örümcekler. Zeminde hızlı hareket eden büyük gövdeli örümcekler genellikle kurt örümceğidir. Ağda beklemek yerine avlanırlar. Bazen yanlışlıkla eve girer, kaçmak için sağa sola koşturur.
Tanınması gereken beş grup
- Ev örümcekleri. Küçük, kahverengi, köşelerde dağınık ağ yapar. Bol sayıda bulunabilirler.
- Uzun bacaklı örümcekler. Çok ince ve uzun bacaklı, tavanda ağında sallanır.
- Kurt örümcekleri. Zeminde koşan, iri gövdeli, çoğunlukla koyu kahverengi. Dışarıdan gelirler.
- Sarı kese örümcekleri. Açık renkli, yarı saydam görünümlü, tavan ve duvarlarda ipek kese yapar. Giysi ve yatak içinde sıkıştıklarında ısırabilir.
- Isırığı ciddi olabilen türler. Dünyada ve ülkemizde sayıları az da olsa ısırığı sorun çıkarabilen örümcekler vardır. Kesin tanıyamadığınız türlere çıplak elle dokunmayın.
UC IPM’in örümcek rehberi de çoğu örümceğin zararlı böceklerle beslendiği için faydalı olduğunu, ısırma riskinin düşük olduğunu, kontrol için ise temizlik, boşlukları kapatma ve ağları süpürme gibi basit yöntemlerin öne çıktığını vurgular. Rehberdeki türler Kaliforniya’ya özgü olabilir; yerel türleri tanımak için uzman görüşü gerekir.
Bodrum’da mevsime göre örümcek
Yaz sonu ve sonbaharda dış mekânlardaki örümcekler, hava serinleyince barınak arayışıyla eve yönelebilir. Özellikle bahçeli villalarda, taş duvarlı yapılarda ve uzun süre kapalı kalan evlerde dolap arkaları, perde kenarları ve tavan köşeleri sezon açılışında ağ doludur. Bu durum çoğunlukla bir istila değil, evin kapalı kaldığı süre boyunca doğal bir yerleşimdir. Yine de sayı çok fazlaysa veya aynı alanda tekrar tekrar ağ oluşuyorsa, altta yatan bir böcek yoğunluğu olabilir.
Örümcekle karışan diğer canlılar
Bazı canlılar örümceğe benzer ama farklı gruptandır. Keneler sekiz bacaklıdır ve örümceklerin akrabasıdır; ancak kan emici parazitlerdir. Çıyan ve kırkayak ise çok bacaklı canlılardır. Bu farkları bilmek, doğru önlemi seçmenize yardım eder. Keneler için pire, kene ve bit farkı yazısına bakabilirsiniz.
Örümcekle yaşamak mı, uzaklaştırmak mı?
Uygulamada çoğu kişi için en makul yaklaşım, örümceği dışarı taşımak ve girişleri kapatmaktır. Bir bardak ve kâğıt parçasıyla yakalayıp bahçeye bırakmak, hem sizi hem örümceği korur. Ağları temizlemek ve köşeleri düzenli süpürmek, örümceğin yeniden yerleşmesini zorlaştırır. Kimyasal ürün kullanımı yalnızca gerçek bir ihtiyaç varsa ve etiket talimatlarına uygun şekilde, mümkünse bir uzmanla planlanmalıdır.
Örümcek ısırığı: panik yapmadan
Örümcek ısırığı sanılan lezyonların çoğu aslında başka nedenlere (böcek ısırığı, cilt enfeksiyonu, alerji) bağlıdır. Eğer gerçekten ısırıldığınızı düşünüyorsanız:
- Bölgeyi temiz suyla yıkayın.
- Örümceği fotoğraflayın ya da güvenle yakalayın.
- Şiddetli ağrı, yayılan kızarıklık, ateş, baş dönmesi ya da nefes darlığı olursa, ayrıca belirtiler sürerse sağlık kuruluşuna başvurun.
Bu yazı tıbbi tavsiye değildir; kişisel sağlık durumunuz için bir hekime danışın.
Neden evde örümcek var?
Örümcek, yiyecek olan yerde bulunur. Eğer evde sürekli örümcek görüyorsanız, çoğunlukla avlandıkları sinek, güve, karınca ya da hamam böceği gibi başka böcekler de vardır. Bu yüzden tek başına örümcekle uğraşmak, sorunun yalnızca görünen yüzüyle uğraşmaktır. Evdeki diğer böcekleri azaltmak, örümcek sayısını dolaylı olarak düşürür.
Önlem listesi
- Pencere ve kapılardaki sineklik ve telleri onarın.
- Boru geçişlerinin ve kapı altı boşluklarının sızdırmazlığını kontrol edin.
- Bodrum, depo ve garajdaki karton kutu ve eşya yığınlarını azaltın.
- Köşe ve tavan ağlarını düzenli süpürün.
- Dış aydınlatma böcek çekiyorsa, sıcak tonlu ya da hareket sensörlü ışık tercih edin.
- Kullanılmayan ayakkabı, eldiven ve giysileri giymeden önce silkeleyin.
- Yazlıklarda sezon açılışında dolap, perde ve mobilya arkasını kontrol edin.
Evde keşif için hızlı rehber
Bir örümcek gördüğünüzde aşağıdaki soruları sırayla sorun:
- Nerede? Tavan köşesi, zemin, giysi içi, dış cephe?
- Ağ var mı? Dağınık, düzgün daire, hiç yok?
- Boyutu nedir? Bir tırnak büyüklüğünden küçük mü, avuç içine sığmayacak kadar mı?
- Hareketi nasıl? Hızlı koşuyor mu, sabit mi?
- Ne zaman? Gündüz mü, gece mi?
Bu beş cevap çoğu zaman grubu belirler. Çok iri ve tüylü bir örümcek eve girdiyse bu genellikle yolunu kaybetmiş bir erkek kurt örümceğidir; sakin kalıp kavanozla dışarı bırakmak yeterlidir.
Hangi yer, hangi örümcek?
- Banyo ve bodrum: Uzun bacaklı örümcekler.
- Mutfak köşeleri: Küçük ev örümcekleri.
- Yatak odası ve dolap: Seyrek olarak sarı kese örümcekleri.
- Bahçe ve balkon: Çember ağı örümcekleri ve kurt örümcekleri.
- Depo ve garaj: Ev örümcekleri, ara sıra kurt örümcekleri.
Ağ, yumurta kesesi, avlanma izi
Örümcek yumurtalarını ipek bir kese içinde bırakır; köşede bulunan beyaz-kremsi yumuşak küre çoğu zaman budur. Kesenin kendisi zararsızdır ama içinden yüzlerce yavru çıkabilir. Süpürge ile alıp torbayı ağzı bağlı atmak yeterlidir. Ağın altında ölü sinek ve böcek kalıntıları görmek, örümceğin orada avlandığını ve besin kaynağının ev içinde olduğunu gösterir.
Çocuklar ve evcil hayvanlar
Çocuklara örümcekten korkmak yerine uzaktan izlemeyi öğretmek ve bilinmeyen böcekleri tutmamalarını anlatmak iyi bir yaklaşımdır. Evcil hayvanlar için ise örümcek avlama merakı bazen ısırık riskini artırır. Genel dikkat noktalarını çocuk ve evcil hayvan olan evde önlemler yazısında topladık. Çok bacaklı diğer canlılarla karıştırılan türler için çıyan ve kırkayak farkı yazısına da göz atabilirsiniz.
Örümceği yok etmeden gözlemlemek
Evdeki küçük bir örümcek çoğu zaman başka böcekleri avlayan bir komşudur. Önce neresinde ağ kurduğuna ve ağı kaç günde yenilediğine bakın; kısa sürede yeniden kurulan ağlar bölgede av olduğunu gösterir. Av kaynağı olan sinek, güve ve hamam böceği sorununu çözmek, ağların kendiliğinden azalmasına yol açabilir. Ağları nemli bezle toplayıp tarih notu almak da gözlemi kolaylaştırır.
Ne zaman destek alınmalı?
Çok sayıda örümcek görüyorsanız, hızla tekrar eden ağlar varsa veya zehirli olabileceğini düşündüğünüz bir türle karşılaştıysanız yerinde bir inceleme faydalı olur. Örümcek türleri ve kontrol yaklaşımımız için örümcek sayfamıza bakabilir, ücretsiz keşif için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.